Hoe heb ik zelf het programma rond de bosomvorming tot nu toe ervaren?

Communicatie
Om te beginnen vind ik de communicatie naar de omwonenden van de Helhuizen bijzonder slecht. Zo’n ingrijpend programma moet helder worden verwoord en worden gedeeld met alle betrokkenen, waarbij bewoners van het gebied hun inbreng gewaardeerd zien. De provincie geeft er blijk van elke vorm van inspraak als kritiek, onwetendheid en als een hindernis in de tijdsplanning te zien. Men toont een soort arrogantie van “wij weten alles beter”. Voor de bühne komen ze bij mensen thuis en doen ze alsof ze met mensen het gesprek aangaan, maar uiteindelijk gaan ze gewoon door waar ze mee bezig zijn. Als doekje voor het bloeden worden er diverse bijeenkomsten georganiseerd, waar buurtbewoners minimale aanpassingen mogen voorstellen. Het zijn lapmiddelen in de communicatie om de omwonenden nog te paaien. “Samen werkt beter” is een initiatief van de provincie, waar ik binnen dit programma niets van heb vernomen en wat de provincie in de praktijk totaal verknalt. Samen….?

Documentatie
Via een WOB-procedure heb ik behoorlijk wat documentatie ontvangen. Het is echt ongelooflijk hoe ontzettend veel verschillende documenten er zijn. De ene keer beroept men zich op het ene document, dan weer op het andere. Wie schrijft, die blijft. En als dat nu heldere en concrete stukken waren, vooruit. Waar we in het bedrijfsleven alles SMART moeten formuleren (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) en daarop worden afgerekend, is het stuitend om te zien dat de provincie excelleert in vage, niet-meetbare bedoelingen. Het woord ‘doelstelling’ is echt veel te hoog gegrepen voor wat men nu wil. De provincie blijft hangen in ongrijpbare inspanningsverplichtingen. Ik vind het onterecht dat daar zoveel miljoenen euro’s aan uitgegeven worden. Die kunnen zinvoller worden besteed. Overigens geloof ik zonder meer dat de grond van de Sallandse Heuvelrug is verzuurd. Pak dan die verzuring concreet aan met een professionele organisatie op basis van gedegen onderzoek en een SMART plan, en niet met Staatsbosbeheer dat afhankelijk is van de jongens van de Paasvuren om onderhoud te plegen, een halve bus kalk voor 3000 hectare en een vaag inrichtingsplan.

Woordkeus
Als je als provincie niet goed kunt of wil vertellen wat de ware achtergronden, de aanleiding en de keuze voor de maatregelen, laat staan de verwachte uitkomsten zijn, dan trek je een mist op met documenten vol met ‘eutrofiëring’, ‘N-depositie’, ‘faunistische verarming’ en andere kretologie. Ik vind het triest om te zien dat onze eigen overheid (in dit geval de provincie) met dit taalgebruik een kloof creëert met de burgers. Het zal de schijn moeten oproepen dat de provincie weet waar zij het over heeft.

Visie en boodschap
Er is onbeperkt budget, ook voor het uitdragen van de boodschap. Was die in het begin vooral gericht op versterking van de natuur (wat dat ook moge zijn), later kwam de aap uit de mouw en bleek het vooral te gaan om economische ontwikkeling. In elke uitnodiging, in elke brief, tijdens elke bijeenkomst en in elk document wordt de boodschap weer herhaald en herhaald. Rammen en drammen. Tot iedereen murw is. Een beproefde, maar machtsgeoriënteerde en m.i. verwerpelijke methode. De provincie gaat elke vraag uit de weg door een standaard stukje proza als antwoord te geven. Dat roept behoorlijk wat weerstand op. Men pretendeert een welwillend oor te hebben, maar men is doof voor argumenten. En zo herhaalt men maar weer eens een tekst uit de vaste bibliotheek. Mijn ervaring is dat de provincie daarin ook niet altijd even consistent en consequent is. In de blogs heb ik daar al wat voorbeelden van gegeven. De boodschap is één ding, maar is er wel een visie? Als ik kijk dat Staatsbosbeheer, onder het mom van ‘de natuur moet zijn gang gaan’ in de Oostvaardersplassen duizenden grazers van kou en honger laat omkomen en bij de Helhuizen een cultuurgewas wil onderhouden en kraaien en vossen wil afschieten voor een stel korhoenders uit Zweden, dan vraag ik me oprecht af of de visie van Staatsbosbeheer verder gaat dan hun begroting.

Tijdsdruk
Ik weet eerlijk gezegd niet wanneer Natura2000 is ontstaan. Toch mag ik ervan uitgaan dat dit programma niet met terugwerkende kracht zo is genoemd. De basis zal vóór 2000 zijn gelegd. Dat betekent dat rijk en provincie er al zo’n 20 jaar mee bezig zijn. In april 2017 kregen we te horen dat de boskap in september 2017 zou starten. Dat ontnam een ieder de mogelijkheid om nog enig bezwaar aan te tekenen. Ik vond en vind dat schrijnend. Zelf nemen ze twintig jaar en als burger krijgen we een paar maanden om na te denken en, voor degenen die willen protesteren, iets te verzinnen. Nu was de provincie zelf zo dom om te vergeten dat er in ons gebied een historische onderduikershut is gelegen. Ineens voelde men aan dat het volledig kaalscheren van die hut tot maatschappelijke weerstand zou leiden. En ook kwam men er ineens achter dat de functiewijziging van het gebied MER-plichtig was. Moest dat weer geregeld worden. Uitstel. Eerst de NRD. Het is toch niet te bevatten dat het antwoord op ingediende zienswijzen een half jaar op zich liet wachten? Moet dan elke ambtenaar zijn plasje over het antwoord doen? Is er niemand die de verantwoordelijkheid op zich durft te nemen om gewoon (tijdig) te antwoorden? Het zal vast wel binnen de officiële termijn gebeurd zijn (geilend op regels en procedures), maar zo ga je toch niet met mensen om? Over twee jaar (april 2020) moet de ontbossing zijn gerealiseerd; het vervolgbeheer in 2021 (daarna geen vervolgbeheer meer?). Die tijdlijnen zijn heilig voor de provincie. Maar waarom? Niemand wil daar het echte antwoord op geven. Nee hoor, provincie, blijf maar lekker in je ivoren toren zitten. Dan hoef je naar de bevolking niks te verantwoorden over de geldstromen, de tijdschema’s van de sponsors, eerdere veroordelingen wegens het niet goed en tijdig uitvoeren van Europese richtlijnen. Kan allemaal onder de pet blijven. Maar, provincie, vergeet niet dat wat jullie doen allemaal betaald wordt uit gemeenschapsgeld dat door de hardwerkende burgerij wordt opgebracht. Macht en dat grote budget zijn slechte raadgevers. Het is geen spel.

Democratie
Misschien was ik al die jaren naïef om te veronderstellen dat de overheid per definitie het beste voor de bevolking probeerde te bereiken en dat Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten als geen ander voor behoud van de natuur stonden. Het blijken in mijn ogen allemaal pionnen in een politiek schaakspel dat gestuurd wordt door grotere belangen op het gebied van macht en geld. Of het bij de overheid nu gaat om grote ICT-projecten, om de aanschaf van reddingsboten, om steun aan gematigde Syrische groepen, om onderhoud met Chroom6-verf, het zijn toch allemaal verhalen waar je als burger van op je hoofd krabt.
Zijn er bij Natura2000 niet eerst grote besluiten genomen voordat iedereen werd geïnformeerd? Is dat niet precies zo gegaan met de keuze voor vliegveld Lelystad en de lage aanvliegroutes? Moet een gedeputeerde niet aan het eind van haar termijn met opgeheven hoofd het provinciehuis kunnen verlaten? Is Europa al een paar keer coulant geweest en heeft Europa nu een definitieve grens gesteld? Premier Rutte vraagt zich bij tijd en wijle openlijk af hoe er toch zo’n kloof tussen burger en politiek is ontstaan. Nou, inmiddels snap ik dat wel. Voorbeelden genoeg. Bijvoorbeeld bij ook andere Natura2000-gebieden is er zoveel weerstand tegen de provinciale plannen de kop ingedrukt, dat de premier zelf het antwoord heel goed zou moeten weten. Mijn blik op ons democratisch bestel is door de provincie Overijssel ingrijpend en voor altijd veranderd.